22 februari 2022 | Interview met Lars Hein, professor Ecosystem Services bij de Wageningen Universiteit 

Steeds meer bedrijven zien in dat ze iets moeten doen om klimaatverandering tegen te gaan. Naast het stellen van CO2-reductiedoelen heeft het compenseren van resterende uitstoot de afgelopen jaren ook een enorme vlucht genomen. Bijdragen aan een bosproject dat ‘carbon credits’ genereert is daar een goede manier voor. Maar er klinkt ook kritiek. Bereiken we wel genoeg met compensatie? En hoe weet je of het vastleggen van credits goed gebeurt?

Om meer inzicht te krijgen in hoe bosprojecten werken interviewden we Lars Hein, professor Ecosystem Services bij de Wageningen Universiteit. Hij heeft in zijn loopbaan al veel projecten bezocht en vertelt er graag meer over.

Waarom zijn bosprojecten belangrijk om de klimaatdoelen van Parijs te halen?
Omdat ongeveer 10% van alle CO2-uitstoot wereldwijd uit ontbossing in tropische gebieden komt. Daarnaast wordt een belangrijk deel veroorzaakt door degradatie van veengebieden, die kunnen oxideren en verbranden. Tegelijkertijd spelen bossen een belangrijke rol bij het oplossen van het klimaatprobleem, omdat ze CO2 vastleggen.

© Lars Hein

Waarom wordt vooral met bos in de tropen gecompenseerd?
Daar zijn drie redenen voor. Allereerst staan tropische bossen behoorlijk onder druk. Dat geeft veel negatieve bijeffecten, zoals het verlies van biodiversiteit. Het is belangrijk dat het verdwijnen van bos gestopt wordt. Daarbij komt dat bos harder groeit in de tropen, dus er is sneller CO2-winst te behalen. En ten derde is er in de tropen vaak weinig geld voor duurzaam bosbeheer. Dat maakt compensatie een welkome aanvulling.

Wat voor vormen van compensatie zijn er?
Er zijn twee verschillende types:
Herbebossing – een gebied dat in slechte staat verkeert of waar het bos geheel verdwenen is wordt opnieuw aangeplant
Bosbehoud – bos beschermen dat anders gekapt zou worden. Dat wordt ook
wel REDD+ genoemd (Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation)

Hoe wordt er gemonitord?
Monitoring is heel belangrijk voor de kwaliteit van de carbon credits. Een goede manier om dat te doen is met satellietbeelden. Zo zie je bijvoorbeeld dat het bos er nog staat of, nog beter, dat het is toegenomen. Uit die beelden kun je afleiden hoeveel CO2 er is opgenomen. Een veelgebruikt verificatiesysteem voor monitoring van bosprojecten is VCS (Verified Carbon Standard). Om de kwaliteit van de credits te kunnen garanderen maakt VCS gebruik van standaarden. Dat wil zeggen dat ze zware verplichtingen hebben voor het monitoren van bosgebied en de onafhankelijke controle daarvan. De criteria worden ook steeds verder aangescherpt.

“Monitoring is heel belangrijk voor de kwaliteit van de carbon credits. Met satellietbeelden zie je bijvoorbeeld dat het bos er nog staat of, nog beter, dat het is toegenomen”

Hoe betrouwbaar zijn bosprojecten?
Een tiental jaar geleden kon je vraagtekens zetten bij sommige compensatieprojecten, maar de markt is intussen volwassen geworden. Nu zijn bosprojecten gecertificeerd volgens geaccepteerde standaarden als VCS. Alle credits worden centraal en openbaar geregistreerd, zodat ze maar één keer verkocht worden. Ook satellietbeelden worden steeds nauwkeuriger. Je kunt het monitoren zo heel concreet maken: dit stuk bos genereert bijvoorbeeld 10.000 credits en de afgelopen 5 jaar zijn ze allemaal vastgelegd.

Elk project neemt maatregelen om bosbranden tegen te gaan, door bijvoorbeeld extra te surveilleren bij droogte. Als er toch een stuk bos afbrandt, wordt dat opvangen doordat een deel van de credits verplicht in een zogenaamde buffer is gestort. Hoe riskanter je project, hoe groter deze ‘verzekering’ moet zijn.

“De projecten waarvoor carbon credits zijn verkocht horen bij de best beschermde gebieden in het land”

Wat zijn je eigen ervaringen bij projecten?
Ik werk samen met partners in Indonesië waar ik ook veel bosprojecten heb bezocht. Wat opvalt is dat de projecten waarvoor carbon credits zijn verkocht bij de best beschermde gebieden in het land horen! De biodiversiteit is er hoog, dat zie je terug aan foto’s van ‘camera traps’ waar veel dieren op staan. Mensen betalen in eerste instantie voor de CO2-credits, maar je ziet dus ook dat het bos en de biodiversiteit intact zijn.

Ook de samenwerking met de lokale bevolking gaat steeds beter. Dat is belangrijk, want de mensen die in het gebied wonen moeten er werk kunnen vinden, bijvoorbeeld door ze bij het project te betrekken als bosbeheerder of brandweerman/-vrouw. Projecten leveren geld op dat lokaal besteed kan worden, bijvoorbeeld met agroforestry (een combinatie van landbouw en bomen) of door van rotan producten te maken en te verkopen. Voorwaarde is dat mensen erop vooruitgaan én dat alles in samenspraak is met de lokale bevolking. Overigens, om de biodiversiteit en sociale aspecten in het project te waarborgen hanteren steeds meer VCS-bosprojecten de Climate, Community and Biodiversity (CCB) Standard.

“We moeten blijven uitleggen dat compensatie niet DE oplossing is, maar wel onderdeel is van de oplossing voor de klimaatcrisis”

Er is ook kritiek op compenseren. Hoe kunnen we daarmee omgaan?
Het is heel belangrijk dat compenseren geen excuus is om verder niets te hoeven doen. De meeste CO2-emissies komen vanuit fossiele brandstoffen. Die uitstoot moet snel naar beneden; dat is prioriteit nummer 1. Belangrijk is dat je je ieder jaar opnieuw inspant om reductiemaatregelen te nemen. Als je als bedrijf niet alle uitstoot nu al kunt reduceren, dan kun je compensatiecredits gebruiken. Daarbij is het heel redelijk om de lokale bevolking te betalen om het bos te beschermen en voor alternatieve inkomsten zonder boskap. Het bos levert een dienst aan de rest van de wereld, dus die moet dat ook financieren.

Waarom is transparantie essentieel?
Bedrijven die met credits werken hebben de verplichting om aan te geven wat ermee gebeurt: welke bossen en hoeveel hectare beschermd worden met de credits die ze kopen, welke standaarden zijn gebruikt. Zowel qua klimaat, lokale bevolking als biodiversiteit. Een standaard als VCS zorgt voor die transparantie en laat zien wat de investering oplevert. Verder is het belangrijk te blijven uitleggen dat compensatie niet DE oplossing is, maar wel onderdeel is van de oplossing voor de klimaatcrisis.


Bekijk onze (bos)projecten die
bijdragen aan de klimaatdoelen en SDG's

Projecten
×