De discussie over klimaatverandering richt zich vaak op het beperken van de gemiddelde globale temperatuurstijging tot 2-6 graden Celsius. Dit is maar een klein deel van de gevolgen: lokaal kunnen temperatuurstijgingen veel meer zijn. Bovendien kunnen lucht- en waterstromingen dusdanig veranderen dat de leefomgeving voor flora en fauna ingrijpend wijzigen.

Samenvatting van de gevolgen (IPCC)

De klimaatverandering in de vorige eeuw heeft wereldwijd gevolgen gehad. Ruim 95% van waargenomen veranderingen zijn consistent met de verwachte reacties op klimaatverandering. Hieronder ziet u door de IPCC verzamelde gegevens over de gevolgen van de klimaatverandering voor de mens:

Veranderingen in extremen

  • Tropische cyclonen, stormen
    Slachtoffers en schade door overstroming en wind; economisch verlies; transport, toerisme, infrastructuur, verzekeringen
  • Extreme regenval; buiten de oevers treden van de rivieren
    Erosie, aardverschuivingen; overstromingen; nederzettingen; transportsystemen; infrastructuur
  • Hitte- of koudegolven
    Effecten op de menselijke gezondheid; maatschappelijke stabiliteit; vraag naar energie, water en andere diensten (bv. Water of voedselopslag), infrastructuur (bv. Energietransport)
  • Droogte
    Beschikbaarheid van water; levensonderhoud; opwekking van energie; migratie; transport via waterwegen

Veranderingen in gemiddelden

  • Temperatuur
    Vraag naar en prijs van energie; stedelijke luchtkwaliteit; ontdooien van perafrost grond; toerisme en recreatie; consumptie; levensonderhoud; verlies van smeltwater
  • Neerslag
    Levensonderhoud; verzilting; toerisme; waterinfrastructuur; energievoorziening
  • Zeespiegelstijging
    Gebruik van kustgebieden; risico van overstroming; waterinfrastructuur

Gevolgen nader omschreven door het KNMI

Waarschijnlijk krijgen we te maken met meer weersextremen. Wereldwijd zijn er straks in steeds meer gebieden overstromingen, zware regenval en periodes van droogte. Uit een artikel van het wetenschappelijke tijdschrift Science (2011) blijkt dat de kans om zomerse mega-hittegolven in Europa de komende 40 jaar kan toenemen met een factor 5 tot 10. De heetste zomers in Europa van het afgelopen decennium waren significant warmer dan de zomers in iedere 10-jarige periode sinds het jaar 1500. De hittegolf van 2010 overtrof alle anderen in intensiteit en ruimtelijk omvang. Zo was het overdag 38,2 graden Celsius in Moskou.

Zeespiegel

Een ander gevolg van de opwarming is de stijging van de zeespiegel. In de twintigste eeuw werd wereldwijd een stijging van ong. 14-20 centimeter gemeten. Dit betekent dat er sprake van van een verhogen van 1,4-2,0 millimeter per jaar. De afgelopen jaren gaat het steeds sneller. Satellietmetingen laten een stijging van ruim 3 millimeter per jaar zien in de periode 1993 tot 2005. Omdat de reeks nog kort is, is het nog onduidelijk of dit komt door klimaatverandering of door natuurlijke schommelingen in het zeeniveau en veranderingen in zeestromen. Wat we wel weten is dat de verhoging van de zeespiegel op langere termijn doorzet en versnelt. In de klimaatscenario’s van het KNMI is de zeespiegelstijging rond 2050 aan de Nederlandse kust tussen de 15-35 centimeter.

IJskappen

De stijging van de zeespiegel is voor een deel het gevolg van het smelten van de ijskappen. Uit een studie die in 2011 in het wetenschappelijke tijdschrift Geophysical Research Letters werd gepubliceerd, blijkt dat het ijsverlies op Antartica en Groenland steeds sneller gaat. In de afgelopen 18 jaar is de smeltsnelheid van het ijs ieder jaar met gemiddeld 36 Gigaton toegenomen. Inmiddels is het ijsverlies meer dan 500 Gigaton per jaar. Dit komt overeen met 1,4 millimeter zeespiegelstijging per jaar. In 2011 bereikte de hoeveelheid zeeijs rond de Noordpool een laagterecord. Het minimale volume van het zeeijs lag meer dan 70 procent onder de waarde die gemeten werd in 1979 en 1980.

Natuur

De natuur ondervindt ook de gevolgen van de klimaatverandering. Doordat de temperaturen stijgen verplaatsen planten en dieren hun leefgebied richting de polen en bergopwaarts. De winter duurt steeds korter en het groeiseizoen steeds langer. De afgelopen tien jaar duurde het groeiseizoen gemiddeld een maand langer dan tijdens de vorige eeuw.

Tipping points

Bovendien is het mogelijk dat we te maken krijgen met verassingen (‘tipping points’). Tippings points zijn processen die de klimaatverandering plotseing versnellen. Een voorbeeld kan zijn het stilvallen van de warme golfstroom, waardoor het kouder wordt in Europa. Het is zeker dat de loop van golfstromen kan veranderen wanneer de temperatuur van het zeewater toeneemt. Het is met de huidige modelen onmogelijk om te voorspellen wanneer dit gebeurt. Als het gebeurt kunnen lokaal temperatuurwijzigingen optreden die veel sneller gaan dan de huidige variaties.

Bronnen: IPCC en KNMI

Het IPCC of het Intergovernemental Panel on Climate Change is een organisatie van de Verenigde Naties, opgericht in 1988 om de risico’s van de klimaatverandering te evalueren. Het panel bestaat uit honderden experts uit de hele wereld, vanuit universiteiten, onderzoekscentra, ondernemingen, milieuorganisaties en andere organisaties.

Het KNMI is het nationale instituut voor weer, klimaat en seismologie. Het KNMI verstrekt weersinformatie ten behoeve van veiligheid, economie en duurzaam milieu aan een algemeen publiek, de overheid, de luchtvaart en de scheepvaart. Voor langetermijn-ontwikkelingen verricht het KNMI onderzoek naar de veranderingen in het klimaat.

Ontdek hoe wij jouw organisatie
kunnen helpen naar Zero CO2

Download onze brochure
×